یادداشت و گفتگو
علیرضا ساعدی عضوهیات مدیره صندوق توسعه ملی ایران
سهم صنعت نفت از صندوق توسعه ملی بالاست
در این سال ها صندوق توسعه ملی بیشترین فعالیت و تسهیلات خود را به صنعت نفت ارائه داده است . بر اساس گزارش های فصلی کاملا مشخص است که بیشترین منابع صندوق به بالادست صنعت نفت اختصاص یافته است. به عبارتی صندوق توسعه ملی بیش از ۴۵ درصد از منابع خود را در حوزه نفت از طریق قرارداد عاملیت و یا مصوبات بودجه ای سالیانه تخصیص داده و وزارت نفت بزرگ‌ترین طرف قراردادی ما بوده است.
مدت‌ها قبل طی جلسه ای با بیژن زنگنه وزیر نفت داشتیم، پیشنهاد دادیم که به جای تامین مالی سنتی به صورت فرایند بانک محور، بیاییم جایگزین جدیدی را فراهم کنیم. در این راستاایشان هم پذیرفتند تا برای تامین مالی از صندوق های سرمایه گذاری استفاده کنیم. صندوقی که با نقدینگی های مردمی تامین مالی شود. لذا این موضوع مورد توافق قرار گرفت و صندوق پروژه صنعت نفت به جریان افتاد. به عبارتی با مشارکت E&P ها و فارغ از هر گونه سرمایه خارجی و با کمک کمیته اقتصاد مقاومتی دستورالعملی تهیه و طرح صندوق پروژه صنعت نفت را با معاونت سرمایه گذاری آقای مصطفوی پیش بردیم که اخیرا ایشان از این پست رفتند و ایده را با خانم منصوری معاونت جدید سرمایه گذاری دنبال می کنیم.
به عبارتی این ایده برای نخستین بار رابطه مستقیم مردم و صنعت نفت را ایجاد کرد تا اشخاص از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه به صنعت نفت وصل شوند. البته در مصارف این صندوق به صندوق توسعه ملی اجازه داده شده تا بتواند در حوزه دروازه‌های پولی و مالی فعال باشد. البته وظیفه صندوق توسعه ملی دربازار مالی و پولی اهرمی سازی است و این اهرمی سازی را در صندوق پروژه نفتی دنبال می کند.
در زمینه ریسک سرمایه گذاری در صندوق پروژه باید گفت که اولا می توان از صندوق انتظار تضمین گر بودن داشت باوجودی که در اساسنامه آن ذکر نشده است اما باید گفت به جای اینکه ریسک را از جای دیگری احاله دهیم آن را ابتدا شناسایی کنیم و هر کسی بر اساس  بازی، ریسک را بر عهده بگیرد. در هیچ جای دنیا صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه از ضامن نقد شوندگی برخوردار نیستند، در حالی که بازیگرها و ذینفعان این بازار همگی دولتی هستند، باید پرسید چگونه کلید واژه‌های اقتصاد مقاومتی می‌تواند در مردمی سازی اقتصاد نقش مؤثری بازی کند.
این ایده صندوق پروژه واقتصاد مقاومتی به گونه ای تبیین می شود که از آن طریق مردمی سازی اقتصاد و نه خصوصی‌سازی؛ به طور مستقیم به چاه‌های نفتی وصل شوند و این یعنی درونگرایی. تقویت صندوق پروژه و تاکید ما ازآن جهت مهم است که بگوییم ظرفیت صندوق توسعه ملی هم اکنون در حوزه انرژی پر شده، در حالیکه همچنان این انتظار وجود دارد که صندوق توسعه ملی نقش تضمین‌گر را در فرایندهای تامین مالی بازی کنند. باید راه های دیگری را در تقویت تامین مالی دنبال و به بازار سرمایه اعتماد کرد.
در مجموع اعتماد به بازار سرمایه از سه کلید واژه اقتصاد مقاومتی استفاده می کند. اقتصاد درونگرا با محوریت برونی سازی. در واقع این اصطلاح خصوصی سازی صرف نیست. باید بررسی کرد که میلیاردها هزار نقدینگی مردمی را چگونه جذب کرد. در حال حاضر که درهای جامعه بین المللی به واسطه تحریم ها به روی ما بسته است می توان از این فرصت استفاده کرد.
از طرفی هم برون گرایی آن نیست که پول آماده را به اقتصاد سرریز کنیم. می توانیم با بورس های خارجی طی تفاهم نامه ای همکاری کنیم. با انتشار اوراق این شیوه می تواند رایج شود و منابع مالی خوبی از واژه برونگرایی وارد کشور شود.
تا زمانی که ریسک و بازده سرمایه گذاری را به صورت شفاف به مردم نشان ندهیم طرف سرمایه گذار یعنی همان سرمایه های مردمی وارد این بازار نخواهند شد. اگر بتوانیم اوراق و یونیت های صندوق پروژه را به گونه ای عرضه کنیم که ریسک آن برای مردم مشخص باشد قطعا مردم جذب این صندوق ها خواهند شد. و برای اولین بار دست مردم به نفت به صورت مستقیم وصل می شود و از طرف دیگر دست دولت از نفت جدا می شود.