یادداشت و گفتگو
پژوهشگاه نیرو
ساخت فلوکامپیوتر اندازه گیری سیالات هیدروکربنی توسط پژوهشگران داخلی
امروزه جهت اندازه گیری دقیق سیالات کربنی مطابق آخرین استانداردهای روز دنیا از سیستم هایی بانام فلوکامپیوتر استفاده می‌شود که در سراسر دنیا در انواع مختلف طراحی و ساخته شده است.
فلوکامپیوترها یکی از ابزارهای مهم در اندازه گیری جریان گاز می باشد و اغلب صنایع گازی با استفاده از این دستگاه، وضعیت عبور گاز، تولید و مصرف آن را پایش می کنند. یکی از ویژگیهای خاص فلوکامپیوتر آن است که برخلاف فلومتر، نیازمند هیچ ترانسدیوسر یا حسگری نیست و به طور مستقل از حسگرها کار می کند. این مزیت بزرگ سبب می شود تا این دستگاه با ترانسمیترها و حسگرهای ساخت سازنده های مختلف منطبق باشد؛ امتیازی که در فلومترها وجود ندارد.
هزاران دستگاه فلوکامپیوتر در داخل کشور در حال استفاده می باشند و متاسفانه هیچ یک از آنها در داخل کشور تولید نمی‌شوند. اغلب دستگاههای وارد شده به کشور به دلیل حضور گسترده واسطه‌ها و نیز وجود تحریم‌ها، با قیمت‌هایی چندین برابر به کشور وارد می شوند و همین عوامل هم سبب می شوند تا معمولا تعمیر این دستگاهها نیز با مشکلات متعدد روبر باشد.
 بنابراین کشور در این زمینه از چند جهت متضرر می شود: نخست آنکه به دلیل فقدان تولید کننده داخلی، فلوکامپیوترهای ساخت خارج با قیمت‌هایی گزاف وارد کشور می شوند. دوم آنکه در صورت خرابی و به دلیل تحریم‌ها، معمولا تعمیر نمی‌شوند و باید بار دیگر هزینه‌ای گزاف برای جایگزین کردن آنها صرف شود. گاهی حتی در صورت تعمیر نیز، هزینه چندین برابر هزینه واقعی تعمیر اخذ می شود. سوم آنکه بازار بزرگ اشتغال، برای اشتغال در هر دو امر تولید و تعمیر و نگهداری این دستگاهها به راحتی از دست رفته است و برگرداندن این فرصت به کشور چندان سخت و پیچیده نخواهد بود.
یکی از مشکلات فعلی در نیروگاه­ها، اختلاف قابل توجه در اندازه­گیری میزان گاز مصرفی میان نیروگاه و شرکت گاز است و یک مشکل دیگر نیروگاه­ها نیز، اندازه­گیری دقیق گازوییل خروجی تانکرهای حمل آن است که با استفاده از فلوکامپیوترها و با تدقیق اندازه­گیری­ها این مشکلات قابل حل خواهند بود.
اخیرا در داخل کشور، چندین شرکت در حال انجام فعالیتهایی جهت ساخت فلوکامپیوترها هستند. یکی از این مجموعه ها، پژوهشگاه نیرو  است که طی تفاهم نامه همکاری مشترک با دانشگاه صنعتی شریف ، مشترکا ساخت این تجهیز را در دستور کار دارند.
 به گفته دکتر واقف مدیر این طرح؛ به شرط تامین به موقع منابع مالی در اواسط سال جاری اولین نمونه این فلوکامپیوترها برای انجام آزمون‌های عملکرد و اخذ گواهینامه های مرتبط آماده می شود و با اجرای این پروژه، ظرف دو سال آینده شاهد خودکفایی قابل توجه کشور در این حوزه خواهیم بود.
محصول تولید شده از حیث دقت اندازه گیری، تفاوتی با نمونه خارجی این تجهیزات نخواهد داشت و از  حیث قیمت نیز  باتوجه به اینکه در حال حاضر قیمت نمونه خارجی در بازه 50 تا 300 هزار دلار است، قیمت نمونه داخلی حدود 10% قیمت‌های ذکر شده خواهد بود.
نکته دیگر اینکه؛ نمونه‌های خارجی به دلیل مشکلات ناشی از تحریم‌ها کاملا فاقد پشتیبانی و گارانتی و خدمات تعمیر هستند و در صورت وقوع هرگونه مشکلی غیرقابل استفاده می‌شوند.
 به گفته دکتر واقف، دانش فنی به دست آمده در زمینه فلوکامپیوترها، علاوه بر تامین نیاز داخل همراه با پشتیبانی و خدمات پس از فروش، در زمینه رفع مشکلات نمونه‌های خارجی نیز راهگشا خواهد بود. این محصول برای صادرات به خارج از کشور نیز از پتانسیل بالایی برخوردار است.
اکنون با توجه به توان بسیار بالای متخصصان داخلی، می‌توان گفت که تقریبا کشور ایران توانمندی ساخت هر نوع تجهیزی را دارد. لیکن توجه به دو نکته ضروری است؛ نخست آنکه باید حتما در زمینه بازار این تجهیزات اقدامات مناسبی صورت گیرد و برای خریداران محصولات تولید داخل، مشوق‌هایی در نظر گرفته شود تا به استفاده از محصولات داخلی ترغیب شوند. پیشنهاد می‌شود تا بخشی از وام‌هایی که به شرکت‌های دانش‌بنیان اعطاء می‌شود به خریداران این محصولات اعطاء شود (البته با رعایت حفظ شرایط رقابتی بازار و به تعداد محدود و تنها در ابتدای مسیر تولید) و دوم آنکه حتما باید توجه داشت که ساخت هر محصولی تا رسیدن به نمونه صنعتی، هزینه بر است و حتی احتمال شکست نیز دارد. شاید از 10 پروژه تحقیقاتی، فقط یک پروژه به موفقیت برسد و معمولا همان یک پروژه هزینه‌های صرف شده را جبران می‌نماید. امید است نگاه حمایتی به تحقیقاتی که منجر به تولید داخل محصول می‌شوند، گسترش یابد.
در نهایت اینکه ساخت دستگاه در داخل کشور کاملا امکان پذیر است و باید گفت که برخی از تولیدات خارجی نیز دارای ضعف‌هایی هستند که چندان نمی‌توان با اطمینان درباره کیفیت بالای آنها به سادگی اظهار نظر کرد.