یادداشت و گفتگو
امیرعباس زینت بخش کارشناس ارشد بازار سرمایه
تاریخ انتشار : 1399/03/26 9:41 AM
اقیانوس آبی مکزیک در اقیانوس قرمز بازار نفت جهانی!
تعطیلی فعالیت های اقتصادی و انجماد بازارهای جهانی در اثر شیوع کووید 19 منجر به کاهش شدید تقاضا و نهایتا افت شدید قیمت نفت گردید. در این میان، جنگ قیمتی نفت میان عربستان و روسیه اوضاع را وخیم تر کرد و افت قیمت تا آنجا پیش رفت که حتی روزی قراردادهای نفت خام وست تگزاس اینترمدیت(WTI)تا محدوده های منفی هم سقوط کرد.
در حالی که بیشتر اقتصادهای متکی به صادرات نفت به علت کاهش درآمد با معضل کسری بودجه دست و پنجه نرم می کنند، در این میان یک اقتصاد است که اوضاع متفاوتی دارد و او کسی نیست جز مکزیک؛ آن هم به شکرانه بهره مندی از قراردادهای مشتقه! جالب اینجاست با وجود اینکه مکزیک مانند عربستان، روسیه، نیجریه، الجزایر و سایر اقتصادهای حوزه خلیج فارس به درآمدهای نفتی متکی است، اما توانسته با یک برنامه پوشش ریسک نوسانات قیمت نفت، به اهداف بودجه ای سال 2020 خود به خوبی دست یابد!
اما چگونه؟
این پوشش ریسک مستلزم خرید حق اختیار فروش(Put Option)از تعدادی بانک های وال استریت توسط وزارت مالی مکزیک می باشد؛ آن هم قراردادهایی کاملا سفارشی در قالب OTC و محرمانه و در حجم و اندازه دلخواه دولت مکزیک! اخیرا آشکار شده مکزیک سالیان سال است که دارد از این ابزار بهره می برد و طبق گزارش مجله World Oil این برنامه چندین بار اقتصادش را نجات داده است! ظاهرا در اوج بحران مالی جهانی سال 2009 یک سود 5.1 میلیارد دلاری و در سالهای 2015 و 2016 به ترتیب سود 6.4 و 2.7 میلیارد دلاری نصیب این اقتصاد نموده و البته سود انتظاری امسال 6.2 میلیارد دلار است!
اینPut Optionبرای دولت مکزیک این امکان را ایجاد کرد که در شرایطی که متوسط قیمت فروش نفت 15 دلار در هر بشکه بود، نفت خود را با قیمت 49 دلار بفروشد! با خریدPut Option، مکزیک در واقع یک بیمه نامه ای می خرد که در مقابل افت قیمت نفت، از خود محافظت می کند.
نکته جالب در خصوصPut Optionدر مقایسه با سایر اوراق مشتقه مانند فوروارد و فیوچر که پوشش ریسک را در یک قیمت مشخص قفل کرده و دارنده اوراق را تنها در مقابل حرکت های نامطلوب قیمت محافظت می کنند، این است که به دارنده اوراق این امکان را می دهند که از هر دو حالت سقوط و صعود قیمت کسب منفعت نماید! دلیلش هم این است که بر خلاف فوروارد و فیوچر که اعمال حق اجباری است، در آپشن ها اجباری در کار نیست!
بنابراین وقتی قیمت نفت می ریزد، دارندهPut Optionاز حق خود استفاده کرده و با قیمت از پیش تعیین شده نفت خود را می فروشد و وقتی قیمت نفت بالا می رود از این حق استفاده نکرده و با قیمت بالاتر از قیمت از پیش تعیین شده می فروشد! به عبارت دیگر؛  اینPut Optionها به دولت مکزیک اطمینان می دهد که بتواند نفت خود را حداقل با قیمت بشکه ای 49 دلار در هر بشکه بفروشد و وقتی قیمت روز بیشتر از 49 دلار باشد، با قیمت روز (Spot) بفروشد و سود بیشتری کسب کند!
به همین دلیل است که از این ابزار به عنوان سلاح مخفی مکزیک در جنگ قیمتی نفت یاد می شود!
The Secret Weapon Giving Mexico Power in the Oil-Price War...
لازم به ذکر است که قیمت حق اختیار خرید یا فروش؛ از فوروارد و فیوچر گرانتر بوده و مکزیک سالانه بطور متوسط چیزی حدود یک میلیارد دلار برای خرید این آپشن ها سرمایه گذاری می کند!
از سوی دیگر؛ برنامه پوشش ریسک نوسانات قیمت نفت؛ علاوه بر ایجاد درآمد های نفتی هدف گذاری شده در بودجه، برای این اقتصاد یک مزیت راهبردی عظیمی در تعامل با اوپک ایجاد کرده است. به عنوان مثال؛ امسال اوپک از مکزیک خواست که تولید خود را 400 هزار بشکه در روز کاهش دهد و مکزیک بدون واهمه از ریزش قیمت نفت در اثر افزایش تولید، تنها 100 هزار بشکه تولید خود را کاهش داد!
سخن آخر و جان کلام اینکه؛ تجربه موفق مکزیک اکنون برای بسیاری از صادر کنندگان نفت و سایر کالاهای اساسی آن هم در بازار پر ریسک تجارت بین الملل به عنوان یک الگوی موفق، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. مکزیک با استفاده از دو فاکتور "نو آوری" و "تمایز" بجای قرار گرفتن در اقیانوس قرمز رقابت قیمتی و اتلاف منابع، برای خود یک اقیانوس آبی و امن فراهم آورده و با کمترین ریسک توانسته نفت خود را با قیمت های مد نظر بودجه ای؛ چه در دوران بحران مالی جهانی 2009 و چه در دوران کووید 19 به فروش برساند. این موضوع تایید و تاکیدی است بر اهمیت استفاده از قراردادها و عقود پوشش ریسک در فضای تجارت پر ریسک بین الملل و پر واضح است عدم بهره مندی از چنین ابزارها و مکانیسم هایی و انجام تجارت به روش های سنتی؛ به معنی اتلاف منابع و حذف شدن است!